Ka Jaiñtia National Council (JNC) Central Executive Committee, ha u kyrwoh na ka bynta ki paidbah Jaiñtia (Pnar) baroh kawei jong ka jylla Meghalaya, ka phah ia kane ka  khubor ban pynbna da kaba tyngeh ïa ka jingkren khlem pyrkhat, khlem jingkitkhlieh bad ka jingkren saiñ pyrthei kaba la kren da u MLA bah Ardent Miller Basaiawmoit, u khlieh jong ka VPP, ha ka jingkren jong u halor ka State Reservation Policy, ha kaba da kaba thmu bad khlem akor u la kdew ba ha ka RP dei ban thoh tang ki “KHASI” da kaba paw pyrthei, khlem lehrain, bad pyndam noh shi syndon ia ka “JAIÑTIA” na ka polisi hi kaba la thmu ban iada bad shakri ia ngi.

            Ka JNC Central Executive Committee, ka ai ruh ka jingkyrshan ba pura ïa u symbud Myntri Rangbah ba donburom u Sniawbhalang Dhar, uba la shlur ban kyntait ia ka jingkren bakla jong u MLA Basaiawmoit, da kaba pynskhem ia kaei kaba man la ki Jaiñtia kila tip lypa, ba ka jingkynthoh kaba dei bad tang kawei kaba lah ban pdiang ha baroh ki mat jong ka reservation policy bad ka jingsynshar jong kane ka jylla ka dei ka “KHASI- JAIÑTIA” ym ka jingkwah shimet uta u Ardent.

            Ka JNC ka pynpaw da kaba ong “Ngi kwah ban kylli ia u”

I. MANO BA AI BOR BAN PYNJAH IA NGI, MLA BASAIAWMOIT?

            Ki Paidbah Jaiñtia kiba bun paid ki Pnar, kiba long ki khun ki ksiew jong ka “Ynñiawtrep Ynñiawwasa”, Ngim dei ki sub-klaus. Ngim dei tang ka jingpyrkhat hadien ban kynmaw tang haba donkam ia ki vote bad klet noh haba thoh ia ki policy.

            MLA Ardent Miller Basaiawmoit, ngi kylli beit beit ia phi, “HANGNO la pynbna paidbah bad katkum ka ain ba ia kane ka jaitbynriew dei ban khot tang kum ki “Khasi” BAD IEH noh ia ka Jaiñtia? Ngi tuklar ia phi ban pynmih ia kawei ka kot kaba thikna, kawei ka kyndon riti synshar, kawei ka rekod ain kaba pynshisha ia ka jingpyndam jong ngi.

            Ka Riti Synshar jong ka Ri India, hapoh ka thup Scheduled Tribes na ka bynta ka Meghalaya, ka ithuh ia ka “Khasi” bad “Jaintia” kum ki jaidbynriew riewlum ba kyrpang. Kane kam dei ka jingmut jong ngi kane ka dei ka “ain jong ka ri”. Na ka bynta u MLA uba shong, uba la shim ba u dei u nongmihkhmat jong ki paidbah, ban ieng ha khmat ki paidbah bad ban pynpra ia KA jaitbynriew kiba iapher katkum ka riti synshar sha kawei, kam dei tang ka jingbymtip “ka dei ka jingpynkhein ia ka riti synshar pyrshah ia ki paidbah Jaiñtia.”

II. KA HISTORY BA PHI JIED BAN KYNTAIT KA HISTORY KA BAN YM SNGAPJAR

            Bah Ardent phi kren kum ba ka Jaiñtia kam don. To ngin pynkynmaw ia phi bad pynkynmaw ia ka pyrthei baroh kawei ba ngi long mano.

            Ka “Hima Jaiñtia” ka dei kawei na ki hima kaba la rim bha, kaba donbor, bad kaba la buh jingthoh ha ka histori jong ka Northeast India. La seng ia ka naduh ka snem “600 H. K.”, ka long ka hima kaba synshar hi, kaba laitluid kaba la pyniar naduh ki lum Jaiñtia sha shiliang ki madan haduh ka wah Surma, sha ka jaka kaba mynta ka long ka Sylhet, Bangladesh, ka hima kaba heh bad kaba donbor haduh katta katta ba ka la synshar ia ka bynta ba shaphang mihngi jong kane ka thain baroh kawei haduh palat shihajar snem. Kane kam dei ka shnong. Kane kam dei ka thaiñ rit. “Kane ka la long ka hima.”

            Ka Hima Jaiñtia ka la mih lyngba ka jingpyniasoh lang ia ka “Hima Jayanti” jong ki madan ka hima kaba la rim bha la khot ia ka kum ka “Hima Sutnga” jong ki riewlum. Ki nongsynshar jong kane ka hima bah ki dei ki PNAR.

            Ha ka por ba la seng ia ka Jylla Meghalaya ha u snem 1972, ka sorkar India ka la ithuh ia ka jinglong kyrpang jong ngi da kaba seng ia ka Jaiñtia Hills District, kumta kum ka JHADC, ka jingithuh ba ngi don, ba ka kyrteng jong ngi ka dei ban don ha ka map, ba ym lah ban pynlong ia ki briew jong ngi ki bym lah ban iohi.

            Kumta ngi ong ia u Ardent Basaiawmoit, Ka History kam shym la pyndam noh ia ngi. Ka Riti Synshar kam shym la pyndam noh ia ngi. Ka sorkar India kam shym la pyndam noh ia ngi. Kumta phi dei mano?

III. “PYNÏATYLLI”? NADUH LANO LA IAPHIAH NGI ?

            La iathuh ba u Ardent Basaiawmoit u kren shaphang ka jingkwah ban “pyniatylli” ia ki jaitbynriew jong ngi. Ngi jubab da ka jingshai kaba pura, “YM DONKAM IAPHI BAN PYNTYLLI NAMAR BA NGIM JU ÏAPAID.”

            Ngi ki Khasi bad ki Jaiñtia ngi long, bad ngi la ju long, kawei ka jaitbynriew hapoh ka jingteh ba kyntang jong u “HYNÑIEWTREP”. Naduh ka por jong ki longkmie tymmen jong ngi haduh kine ki sngi, ngi la iaid ryngkat, ngi ialeh ryngkat, bad ngi ia kren kum kawei hapoh ka kyrteng “Khasi-Jaiñtia”. Ka jingiatylli jong ngi kam dei ka projek sain pyrthei. Kam dei ka jingpyrta elekshon. Ka long “ka jinglong jong ngi, ka snam jong ngi, ka jutang jong ki kpa tymmen jong ngi.”

            Lada don ka jingiapait iapra, Ki dei ki politician kiba pyndonkam da kaba jied ia ki kyrteng jong ngi na ka bynta ka jingmyntoi shimet jong ki. “Ka JINGIAPAID ka im ha ka politik jong phi” ym ha ki dohnud jong ngi. Phi nym ioh ban shna ia ka jingeh jong ka jingiapher Sain hima Jong phi bad nangta phi thung ia lade kum ka jingpynbeit. Kata kam dei ka jinglong nongialam. Kata ka dei ka jingpynbeit.

            Ngi dei ki Hynñiewtrep. Ngi la ju long kawei. “Wat pynjah burom ia ka jingiatylli jong ngi da kaba leh kum ba phi thaw ia ka.”

IV. WAT PYNLONG IANGI TANG KUM KA JINGIOH NONG POLITIK.

            Ka JNC ka la peit bniah da ka jingsngewkhia kaba jur katba ki katto katne ki riew pawkhmat ha ka sain pyrthei ki pynduna ia ka jinglong ba riewspah, ba jylliew, bad ba rim jong ki jaitbynriew jong ngi sha ki kyntien ba suk ban pyndonkam ha ki por elekshon bad ban bret noh ha ki kamra polisi. “WAT PYNDONKAM IAKA KYRTENG JAIDBYNRIEW JONG NGI TANG NA KA BYNTA KA JINGMYNTOI POLITIK JONG PHI”.

            Ka paw ba “Na ka bynta ka jingmyntoi politik jong u hi, u bah Ardent u nud ban THMU wat ban pyndam ruh ia ka Jaiñtia Hills Autonomous District Council jong ngi ha ki por ban wan.” Ngim nym ailad satia ia kane ban jia.

            Ngi khot ia baroh ki Dkhot jong ka Ing Dorbar Thawain ka Jylla Meghalaya ba kin ieng ha ka liang kaba dei jong ka histori, kum u Deputy Chief Minister U Sniawbhalang Dhar u la leh, bad pynthikna ba ka kyrteng Jaiñtia kan ym shah pynlong shuh ha ki polisi POLITIK kiba synshar ia ka jingim jong ngi.

            Ngi iohi ia ka. Ngi ai kyrteng ia ka. Bad ngi kyntait ia ka. Pynkut u bah Wanshwa Suting, General Secretary ka JNC Central Executive Committee.

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *