Ki ar tylli ki District kata ka East Khasi Hills bad ka West Jaiñtia Hills na ka jylla Meghalaya kila long ki nonglamkhmat ba hakhmat eh ha ka ri baroh kawei halor ka jingpyntrei ia ka prokram kaba iadei bad ka jingialeh ban pyllait ia ki shnong ki thaw na ka jingdih ne jingpyndonkam duma ia kaba tip kum ka Tobacco-Free Village (TfV).
Ia kane ka Prokram ban lait na u duma la sdang ha u snem 2024 ha ki ar tylli ki District East Khasi Hills bad West Jaiñtia Hills da ka National Health Mission (NHM), Meghalaya, ha ryngkat ka jingïatreilang bad ka Meghalaya State Health Foundation Rural Livelihoods Society (MSRLS) bad ka Sambandh Health Foundation (SHF) kila long biang kum nongialam ba hakhmat ha ka ri India ha ka sien kaba ar jong ka snem ba marbud.
Ka Dr. Nabaneeta D. Mawrie, SNO, NTCP, NHM Meghalaya kala buh thong ba ka jinglah ban pynlong ia ki shnong ki thaw kiba lait na ka jingpyndonkam ia u duma kam dei eh kaba la shu buh tang ha ki jingthoh hynrei ka dei ban long ba ki nongshong shnong hi kin pyni da ka kam. Ha ka snem kaba nyngkong kine ki ar tylli ki District ki don 264 tylli ki Village Health Council (VHC) (20%) na ki 1,295 tylli ki Village Health Council (VHC) ha kylleng ka East Khasi Hills bad West Jaintia Hills ki la pyndep ia ki kyndon ban long kiba lait na u duma. Ha ka snem kaba ar ka jingdon jong ki VHC ka la long ar shah kata 531 tylli ki VHC (41%) kiba la long kiba lait na u duma, katba ki 1039 tylli ki VHC pat ki dang iaitrei ban pynurlong iakane ka jingthmu jong kane ka prokram hapoh kine ki ar tylli ki District.
Ka jingiap jong ki briew na u duma hapoh ka jylla Meghalaya ka kot sha ka 8,000 ngut man la u snem ha Meghalaya, kumta ban pynduna ia ka jingiap briew, lyngba kane ka ka prokram la pynlong haduh 5500 tylli ki prokram kiba pyrshah ia ka jingdih duma bad ki la don 55,000 ngut ki nongshong shnong kila iashim bynta. Kumjuh ka jingai jinghikai shaphang ka jingktah u duma ia ka jingkoit jingkhiah lyngba ka jingiaphylliew jingmut bad ki Self Help Group bad kiwei kiwei.
Na ka liang jong ka VHC Chairperson jong ka Mawmluh VHC, Shella Block ka la ïathuh ba kumba 40–50% ki nongshong shnong ki la sangeh ban dih duma ne pyndonkam duma ha ki jaka paidbah kum ki dukan sha, ki jaka ieng bos bad ki jingïalang paidbah, katba kumba 60-70% ki la sangeh ban dih duma hapoh ki ïing ki sem jong ki, khamtam hajan jong ki khyllung khynnah. Ka VHC TfV Nodals, kaba ïatreilang bad ki bor pynïaid skul, ki dang pynthikna ruh ba ym dei ban die sikret ne duma hajan ki skul. Katkum ka jingong ka Chairperson, kane ka prokram ka la wanrah ia ka jingpynsngewthuh kaba kham bha, ka jingpynduna ia ka jingdih duma bad ka jingkylla kaba bha ha ka imlang sahlang.
Ka snem kaba ar ka la pynkhlain shuh shuh lyngba ki VHC, ki TfV Nodal Officer bad ki Community Gender & Health Activists (CGHAs) jong ka Meghalaya State Rural Livelihoods Society (MSRLS). Kumba la iathuh da u bah Ronald Kynta, COO, MSRLS ba ki nongtrei jong ka MSRL kila trei shitom ban poi sha ki nongshong shong bapher bapher bad tei lyngba ki Village Organisation (VO), ki SHG bad ki VHC ban pynsngewthuh shaphang ka koi ka khiah ha ka imlang ka sahlang da kaba lait na ka jingpyndonkam duma. Dangshen ka Sokar Meghalaya ka la ithuh ia ki lai tylli ki VHC kiba treikam bha bad la pynkup burum ia ki ha ka jingrakhe ïa ka State Level Observation of World No Tobacco Day, 2026, ha Shillong, da kaba ai Certificate bad ka khusnam pisa.
Ka Snem kaba 3 jong kane ka sdang naduh ka 1 tarik u Nailur 2026 bad la khmih lynti ba ka Meghalaya kaba la ju tip kum kawei na ki jylla ba khlaiñ pyndonkam duma kata haduh 47 %, hynrei mynta kan kylla long noh ka nuksa ia baroh ka ri India kum ka jylla kaba lait na ka jingpyndonkam ia u duma.

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *