Ka Dorbar Synrai jong ka Sorkar Jylla ia kaba la sdang naduh ka 8 tarik mynta u bnai ka la kut noh mynta ka sngi ka 12 Nailar 2025 ha kaba la iatai, iathir shibun ki mat. Lah ban ong ba kane ka Dorbar mynta u snem kadei kawei na ki Dorbar kaba kham jai jai lada ianujor ia kiwei pat ki snem.

Ha kane ka sngi ba pynkut ia ka Dorbar, u Lamphang ka Jylla Thomas A. Sangma u la pynithuh bad ai khublei ruh sha ka Dorbar ia u Symbud Lamphang ba thymmai ka Jylla, u Limison D. Sangma bad baroh ki la mynjur ia ka jingshah jied jong u ha kaba u Dr. Mukul Sangma u la iathuh ba ka liang pyrshah kam sei ia u nongiakhun namar ka hun bad shaniah ia u Limison. Kaba kham pyndiaw khyniat halor kane ka bynta ka long ba ki Dkhot ka Voice of the People’s Party (VPP) ki la mih noh ha shwa ba u Lamphang un kren ai khublei bad pynithuh ia u Limison kum u Symbud Lamphang ba thymmai.

U Limison u la ong ba u don ka jingshaniah ha baroh ar liang, kata ha ka liang synshar bad liang pyrshah bad kular ruh ban ym pynnoh shiliang ia ka tara jur hynrei bad leh hok bad trei da ka jingbeit bad jingjemnud na ka bynta ban ioh ia ka jingshaniah lang jong baroh. Shuh shuh u la ong ba watla mynta u la shim sa kawei pat ka jingkitkhlieh, hynrei ka jingshimkhia na ka bynta ka Constituency jong kan iai long hi kumjuh.

Naduh ba sdang kane ka Dorbar, kata ha ka 8 Nailar 2025, la iatai shibun ki mat bad ka Liang pyrshah ka la pynkhreh shibun ki jingkylli bad ki jingpynksan na ka bynta ka Sorkar MDA. Ha kaba iadei bad ka jingbuh bad pynkynriah ia ka jaka shipai ne ka CRPF na Mawlai sha New Shillong, u MLA ka Mawlai Bah Brightstarwell Marbaniang, u la ong balei ba ka Sorkar ka aidaw haduh mynta ban pynkynriah noh kumba la dawa naduh u snem 2021. U Bah Prestone Tynsong Myntri ba khmih ia ka Tnad Home u la mynjur ba la dawa naduh u snem 2021 ban pynkynriah noh sha New Shillong bad ha ka snem 2022 la rai ban pynkynriah noh bad ban soi ia ka Dorkhas hynrei don kiba pyrshah, na New Shillong, kumta kane ka mat ka dang sahteng haduh mynta, iathuh u Bah Tynsong.

Haba iadei bad ka Mawmluh Cement Cherra Limited (MCCL), u Bah Ardent Miller Basaiawmoit bad u Bah Renikton Lyngdoh Tongkhar ki la buh jingkylli ia ka Sorkar la ka don jingmut ne em ban ai sha ki riew shimet ia katei ka karkhana pynmih Dewbilat ba la khang khydep mynta. La ka don jingmut ne em ban pynkylla sha ka Resort ne Hotel kumba la mih ki khubor ha kine ki khyndiat bnai. Ban wanrah ia kane ka mat, u Myntri Rangbah Conrad Sangma la u ieng hynrei ym shym la kren shai, tangba ka jingjubab jong u ka ai ksai ba ka Sorkar ka lah ban pynkylla sha Hotel lane Resort. Ha kaba iadei bad ka jingsiew kaba dang sah, u MR u la kular ba yn pyndep noh ha ka Dorbar Mangtyngka 2025-26.

Ha kane ka taiew, u Bah Ardent Miller Basaiawmoit u la buh jingkylli ruh iaka Sorkar halor ka jingthurmur ka rukom klun jaka jong ki shipai bad ong ruh ba ka dei ka jingmlien jong ki ban kam ia ki jaka bad kane ka la jia teng ha Laitkor bad ha ki thain Upper Shillong. Haba jubab ia kane, u Bah Prestone Tynsong, Myntri ba khmih ia ka Tnad Home u la pyntikna ba ki Shipai kiba don ha Ri Khasi ki dei kiba don ia ki Kot ki Sla (Dulir) hynrei ka jingklumar bad ka jingshah kynnoh ka dei namar ba ki Khasi lane ki trai jaka kim don shuh ia ki kot ki sla namar bun ki jaka la dep soi bad mynjur naduh 88 snem mynshwa.

Ha kane ka Dorbar Synrai la iatai ruh halor ka jingkyrduh kam jong ki samla ha kane ka jylla. Ia kane ka mat la wanrah da u Dr. Mukul Sangma. U MR Conrad Sangma u la ong ba ka Sorkar kam shong kli kti hynrei ka peit bniah bad wad bniah kumno ban pynioh kam ia baroh ki samla kiba wad kam man u snem. U MR u la ong ba ka thong jong ka Sorkar ha u snem 2030 ka long ban kynjoh sha ka 10 Billion US Dollar ha ka ioh ka kot. Bad kane ka thong kan lah ban pynurlong ym tang ka Sorkar marwei hynrei ka jingtrei shitom lang jong ki paidah ha kaba trei ia ki kam bapher bapher “ym lah ban shu ap sah tang ia ki kam Sorkar hynrei ban sdang ruh da ki kam Company ne kiwei kiwei ki jait kam ba pher” ong u Conrad. U Myntri Rangbah u la iathuh ba ka Sorkar ka la iakhun tyngeh ban wad ia ki lad ban pynbiang kam ia ki samla namar man u snem kiba mih ban wad kam ki kynjoh palat 70 hajar ngut. Kumta ka Sorkar ka la buh ia ki shlem hikai ne ki Training Centre ha kaba iadei bad ka jinghikai ban trei ia ki kam bapher bapher la ka long hapoh bad shabar ka Jylla.

Kane ka taiew shong Dorbar la ioh ruh ban iathir halor ka Jingjyllei u Drok bad ki nongdih, ka jingpang HIV. Ha kaba iadei bad kane ka bynta, u Bah Paul Lyngdoh u la iathuh ba ka Sorkar ka la iakhun bad iai iakhun ban pynduh jait ia u Drok uba kiew bha mynta uba la wanrah ruh ia ka kam tuh bad haduh ka jingpyniap.

Kawei na ki mat ba la iakren ha ki taiew ba lah dep, kata shwa ban sdang kane ka Dorbar, u Bah Ardent Miller Basaiawmoit MLA Nongkrem Constituency, u la shim ia kane ka Kabu ban wanrah ia kane ka mat da kaba buh ka jingkylli ia ka Sorkar MDA hapoh ka jingialam jong u Conrad K. Sangma halor ka rai ba la pynbna da u Myntri Rangbah ha ka 23.8.2025 ban siew tulop hi noh ka Sorkar Jylla ia baroh 3 tylli ki Distrik Council kiba don ha kane ka Jylla.

U Bah Basaiawmoit u la pynkynmaw ba ha ka 22 Nohprah 2020, u Symbud Myntri Rangbah ka Jylla, da lade ula ong ba ki ADC ki don la ka jong ka tyllong bad ka Sorkar kan ym don kti ban kyrshan hynrei kumno mynta kyndit kyndit shu mih ka rai da kumwei. “Ki paidbah ki kwah ban tip ia ka jingthmu lane ka daw halor kane” ong biang u MLA ka Nongkrem.

U Bah Prestone Tynsong Symbud Myntri Rangbah ka jylla uba dei ruh u Myntri ba khmih ia District Council Affairs (DCA) u la pynksan ba ka rai jong ka Sorkar na ka bynta ki Council ka long ban iarap ia ki namar ki shem jingeh ha ka pla tyngka bad ym don kano kano ka dak harieh. Shuh shuh u la ong ba baroh 3 tylli ki Council ki dei kiba pynlut kham bun ia ki jingioh, kumta ka Sorkar ka la tyrwa da kane ka lad.

U Myntri u la iathuh ruh ba ka Sorkar ka la thaw ia ka Committee ban khmih bad iakren bad ki Council ha kaba iadei bad katei ka rai bad tang hapoh 45 sngi yn sa ai ia ka Kaiphot kaba biang.

Ha ka sngi ba bud, kata hadien bala iakren shaphang ka Kyrduh kam ha ka Jylla, u Dr. Mukul Sangma uba dei ruh u Nongialam ka Liang Pyrshah u la ther ia ka Sorkar ba kam dei shuh ban wanrah ia ki Nongiasaid Ain na shabar namar ka dei tang ka jingpynlut phut ka Pisa u paidbah bad ka jingktah ia ka kam jong ki nongiasaid ain kiba la pyndep ia ka jingpule na kane ka Jylla. Haba jubab ia kane ka mat ba la wanrah da u Myntri Rangbah barim ka Jylla, ka Kong Ampareen Lyngdoh Myntri ka Tnad Ain, ka la ong ba don katto katne ki Mukotduma kiba eh bad kyllain ia kiba hap ruh ban poi shaduh Supreme Court, na katei ka daw ka Sorkar ka wanrah ia kitei ki nongiasaid ain na shabar namar ki dei kiba la tbit bad kiba la kham iaid kham slem ha ka kam.

Ha kine ki 5 sngi jong ka Dorbar Synrai 2025, u Bah Ardent Miller Basaiawmoit, MLA Nongkrem Constituency, u la buh ka jingkylli ia ka Sorkar lyngba u Myntri ba khmih ia ka Tnad Pynroi Sor, u Bah Sniawbhalang Dhar ha kaba iadei bad ka jingpyntrei ia ka Projek “Smart City” ha ka Jylla.

U Bah Ardent u la ong ba ia kane ka Mishon, la pyllait da ka Sorkar pdeng da ka jingthmu ban pynitynnad bad pynbha ia ka jingim jong ki briew kiba don ha kane ka Jylla, kata da kaba wanrah ia ki Jaka Sumar ba bha, ki Shlem ai jinghikai (Skul/College), ki jingshakri ne ki jingpynmyntoi ia ki Paidbah, ka jingshngain ia ki paidbah, ia ka imlang sahlang bad kiwei kiwei. “Ngam iohi ia kata ka jingpynbha la ka long ha ka liang ki Jaka Sumar, ki Shlem ai jinghikai, ka jingshngain bad ka sawdong sawkun. Pynban nga i kumba ka jingpynleit jingmut jong ka Sorkar ka dei tang na ka bynta ki jingshna ia ki ïing lane ki jaka pynlong Iew na ka bynta ban ia khaïi (Commercial Complex).

Haba jubab ia ka jingbuh jingkylli jong u Bah Ardent, u Bah Sniawbhalang u la ong 77.81% la pyndep ban pyniaid ia kane ka projek, kata haduh ba kut jong u Naitung 2025. “hooid ka long ka jingshisha ba mynta ngi dang sdang ia ka wat lane ka bynta ba nyngkong (Phase I) jong kane ka projek, hynrei ynda ngi la sdang ia ka Bynta ba ar jong kane projek, yn sa iohi ia kita ki projek kiba donkam bad kiba myntoi ia kiba la kdew da u MLA Nongkrem”. Shuh shuh u la ong ba ia kitei ki jingthmu ban wanrah ia ki jingmyntoi la dep ban pynlong ia ka jinglang bad la iatai ruh shibun ki mat ha kaba yn pynsuk ia ki paidah.

Ha kane ka Dorbar, la iatai ym tang ia ka iohkam iohjam bad ka kamai kajih jong ki riew shimet, hynrei la iakren ruh shaphang ka mat kaba kongsan kaba long shaphang ka Pule puthi bad ka kam jong ki Nonghikai. Ia kane ka mat la iashim bynta da u Bah Ardent Miller Basaiawmoit, Bah Metbah Lyngdoh, Myntri ba khmih ia ka Tnad Pule Puthi ka Jylla – Rakkam A. Sangma bad u Myntri Rangbah ka Jylla.

Haba wanrah ia kane ka mat, u Bah Basaiawmoit u la buh ka jingkylli katkum ka rai jong ka Sorkar ha une u bnai ba lah dep ba ka Sorkar kan shimti hi noh ia baroh ki skul ban siew tulop kynthup ia ki SSA bad ADHOC. U Bah Ardent u don ruh ka jingsheptieng ba ka rai jong ka Sorkar kan lah ban ktah ia ki skul shimet bad ruh ia ki Skul Balang “La ka Sorkar kan dang siew tulop ne em ia ki nonghikai Deficit kumba la ju leh man u snem” buh jingkylli u MLA na Nongkrem. “Ka Sorkar kan ym leh donbor na ka bynta ban shimti ia ki skul ne ban pynkut ia ka “DEFICIT SYSTEM” ne skul shimet. Man u snem la iarap 1100 klur ban siew tulop 600 klur ia ki skul Sorkar”. Ka jingthmu jong ka Sorkar kam dei ban pynthud iano iano hynrei don ki skul bad ki jingdawa bapher bapher kiba wan ha ngi. Kumta ngim lah ban ai kawei ka jubab na ka bynta ban ia biang lang. Don ki skul kiba la thoh sha ngi ba ki la mynjur ba ka Sorkar kan shimti hi noh ban peit ia ki Skul jong ki bad don ruh kiba la thoh shai ba ki dang kwah ban bteng ia ka rukom pyniaid Deficit”. U Myntri Rangbah u la iathuh ba kane ka kam ka long kaba eh, bad ka jubab kaba bha tam ia ngi ka long ba ngin iakren shwa bad baroh ki nongpyniaid skul. U Sangma u la ban biang ba ka Sorkar da lei lei kam ym leh da ka bor ha kaba iadei bad kane ka mat.

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *