Ka Education Committee ka Shnong Panaliar Jowai, kawei na ki komiti ba pyniaid ia ka skul jong ka shnong, ha kane ka 26th July 2025, ka la pynkup burom ia ki khynnah ba ladep pass ia ka Secondary School Leaving Certificate (SSLC), na ka skul Panaliar Secondary School Jowai, kiba naduh u snem 2021 haduh 2025.
Ha katei ka prokram la wan ban sakhi kum u kongsan da u Local MLA Jowai ma Wailadmiki Shylla, u ba long ruh u Chairman, MUDA, ha ka jingiadonlang u Deputy CEM, JHADC ma Lasky Rymbai, MDC kum u Symbud Kongsan.
Ia ka jingialang la pyniaid da u Chairman ka komiti, bah Sienmitre Sumer, u ba la ai ia ki kyntien pdiang burom ia baroh bad aiti ban pyniaid ha ki compeer, ha ka kong Hamya Shylla bad ma Ikwol Sumer, kiba la khot nyngkong ia u Barlee Moore Shilla, Vice Chairman, Education Committee ban ai ia ka Nguh ka Dem Blei.
Ka kong Dabunki Sumer, Headmistress, Panaliar Secondary School Jowai, i la batai lyngkot shaphang ka histori ka skul naduh ba sdang ia ka Secondary Section. Nalor nangta la bynrap ia ka jingbatai bniah shaphang ka skul naduh Lower Primary da i kong Dr Wa Isa Sumer, i ba long ha kajuh kapor ka dkhot jong ka komiti. Ka kong Isa, ka la aibuit aibor bad ai mynsiem ia ki khynnah skul ba kin nangjam shaphrang ha ka pule ka jong ki bad ka la ai nuksa ruh dalade, kum kawei na ki khynnah skul jong katei ka skul, ba ka la lah ban pyndep ia ka kyrdan Ph.D. ka la kyntu ia ki khynnah skul ban ym dei ban duh jingkyrmen lada ki trei shitom.
U Waheh Shnong ka Shnong Panaliar, ma Riquoma Rq. Laloo, ha ka jingkren jong u, u la ai ka jingiaroh da ka mynsiem bakmen ia ka Education Committee ba ka la lah ban pyndep ia katei ka kam ba la sah teng naduh u snem 2021. U la ai mynsiem da kaba ong, baka jingpass bha ki khynnah skul, kadei kawei na ka jingtrei shitom ki Kmie ki Kpa bad ki Nonghikai. Bunsien ki nonghikai kim ju ioh iaroh ha ba pass bha ki khynnah, tangba ki shah beiñ pynban ynda fail ki khynnah. Kumta ban ioh ia u soh ba bha ha baroh ki liang, to iatreilang baroh, ki khynnah skul, ki Kmie ki Kpa ryngkat ki Nonghikai, ong u Waheh Shnong.
U Deputy CEM JHADC, ma Lasky Rymbai, u la ai ki kyntien pynshlur ia ki khynnah, da kaba ong ba, ka jingstad ha ka pule ka dangle ka lah ban wanrah ia ka jingkylla ha ka imlang ka sahlang bad ka lah ruh ban pynkylla dur ia ka lawei ka Ri. U la ong shuh shuh ba ymdei tang ban ioh ka jingnang jingstad te lah biang, kaba donkam tam kadei ka akor ka burom, kaba pyn itynnad bad pynbhabriew ia u briew ne ka briew bad ka iing ka sem hi baroh kawei. U la ai ka jingiaroh ia ka Education Committee, ha ka jingialam u paralok jong u naduh kipor ba leit skul, ma Kyllimot, ha kajuh kapor u la kitbot kitrwiang ba ki kam ka komiti bad ka skul baroh kin iaid beit iaid ryntih na kipor sha kipor.
Ha ka jingkren u Kongsan, ma Wailadmiki Shylla, u la ai ka jingiaroh ia ka rukom pyniaid kam ka shnong Panaliar, kaba don shibun ki komiti ban pyniaid kam ha kajuh kapor ka plie lad ia ki khun jong ka shnong ban iashim bynta ban trei kam hapoh ka shnong ka thaw. U la ai iaroh ba kyrpang ia u Waheh Chnong ba mynta, ma Riquoma, da kaba ong ba u dei u briew bastad ban pyniaid ia ki kam, namar ba u la iohsngew ha kiba bun ki bynta ba u paw khmat ha ki kam babha bad ka kyrteng ka shnong ruh ka paw.
Kum u nongmihkhmat, “Ngan donlang bad ka shnong ryngkat ryngkat, ong u ma Wailad, phim dei ban sngew sala jong ban iakynduh ia nga, na ki bynta ki kam shnong” la pynpaw u ma Wailad.
Ha ka jingiadei bad ka pule puthi, haoid ngi la iohi ba ka lah kiew, tangba sngewsih pat ban iohi ba ka State jong ngi, ka dang duna palat ia kiba pass IAS, IPS bad kiwei ki kyrdan baheh ha ki department bapher bapher. U la buh ka jingkyntu ia ki khynnah skul ba kin minot ban poi sha ka thong, da kaba kyntu jur ba, ymdei ban iaknieh tang ia kajuh ka kam bad ynda la duh, phin ong, ngim ioh kam iohjam. Shibun ki kam ki jam kiba ka sorkar ka plie lad plie lynti iaphi, katkum ka sap ka phong ba phi don, ymdei ban shah pynbor ha kiwei ia ka pule ka jong phi, phi dei ban sngewthuh dalade ialade ban jop ia kaba la thrang. U la ong, pule ha ban dadep, kumba ai jingmut i Dr Wa isa, da kaba pyndep ia ka kyrdan Ph.D, kaba mut “Puræ hawa Dep”. Ha kano kano ka kam kaba phi la trei, dei ban don ka jingthmu bad ka thong, hangta phin lah ban pyndep bad rah ia ka burom bad ka nam.
Ia ki kyntien ai khublei la ai da u Secretary ka komiti, bah Kyllimot Lhuid bad ladon ruh ka entertainment na ki khynnah jong ka skul. Ha shuwa ban ai ia ka jing pynkup burom la ioh ia ka jingkren na ka khynnah skul, Miss Merina Phawa ba long top na baroh.
