Khlem da ïa kren shaphang ka riam ka beit, ka kup ka sem, kaba long ma ka, ka Nongda Nongkdup ïa ka rain ka rem jong ka longbriew manbriew, yn shu iehnoh shwa bad ngan phai sha ka Jainspong kaba long shibynta na ka riam ka beit kaba pynphuh pynphieng, kaba pynkhraw main ïa u briew uba phong lane uba spong ïa ka.

Une u Nongthoh uba la shah khot sngewbha ha kawei na ki jingpynkupbor “Kñi Waheh” (Kñi Rangbah duh jing ka kur, ha ka thaiñ Labang, Elaka Daloi Nongphyllut, kaba long kawei na ki Elaka ka ri 12 Daloi jong ka Hima bah u Syiem Sutnga lane u Syiem Jaintiapur ha ka ne ka jingpynkup bor Kñi Waheh (Kñi Rangbah) kaei kaba une u Nongthoh u ïohi ka dei ka jainspong ha kaba nyngkong une U Nongthoh u dang mut ba u Kñi Waheh (Kñi Rangbah) u dei u rangbah briew hynrei haba u wan mih ha rynsan u dang dei u khynnah uba dang kumba 22 snem eiei. Wat la u dei u khynnah samla, hynrei pat hadien ba la pynspong ïa u, ki riew Rangbah ki dem ngon ha khmat jong u.

Ka jaiñspong ka dei kawei na ki dak kaba paw kaba pyni ïa ka jinglong khraw bad jingdon iktiar jong u briew. Na ka jaiñspong la lah ban ithuh uno u rit, uno u khraw bad uba don ka bor bad ka iktiar. Haba pur ïa khana-parom bad ki ‘riewtymmen jong ka Thaiñ Labang-Nongphyllut, ïa kaba ki briew ki kham ïatip mynta kum ka “BLOCK ONE” la ong ba ka jingkhraw jong u briew bad ka jingdon iktiar lane ka bor kim da thew eh na ka jingheh ka met-ka phat bad ka jingkhlaiñbor jong u briew, hynrei da ka JAINSPONG. Ïa kane ka jingong ki ‘riewtymmen dang lah ban pynshisha ïa ka jingkhrawbor bad ka jingdon iktiar jong u briew u baphong ïa ka khamtam eh ha ki kam Niam kam Rukom, ha ka kam bishar khadar jong u Doloi ,u Pator hapoh ka Elaka bad ha ki kam Niam kum ha ka Kñia-ka Khriam, ha ka kam Ïap kam Im jong kito kiba dangbat ïa ka Riti ka Dustur kaba la saiñdur da ki longshwa manshwa.

Ha ka jingïaid jong ka por bad ha ka jingkylla jong ka Juk bun na ki Riew-rangbah, ki Kni Rangbah, ki Longsan -Longheh jong ka Raij bad wat u Doloi, u Pator kiba dei ban spong ruh ki la iehnoh ïa ka Jaiñspong, la katta ruh ha ka Kñia ka Khriam, ha ki kam sngewbha sngewmiat ki dang pyndonkam hi ïa ka Jaiñspong bad khlem ka Jaiñspong u Nongkñia Nongkhriam, u Nongshat Nongkheiñ lane u KNI RANGBAH (U Kñi Waheh ha ki Labang-Nongphyllut) um lah ban kop ïa u Klong u Skaw ïa ka Harak ka Sidhiar (Rice beer) lane wat ban wan sneng wan kraw ïa ki para ki pyrsa, ha kaba ïadei bad ka Niam ka rukom khlem ka Jaiñspong.

Haba pyrkhat sani bha ïa ka dor, ka bor bad ka iktiar jong ka Jaiñspong lah ban ong ba ka Jaiñspong kam da thew eh tang ïa ka jingpynphuh pynphieng ïa ka maiñ jong u briew kum shibynta na ka riam ka beit lane ka jingdonbor doniktiar jong u briew ha khmat ki briew, hynrei ka thew ruh ïa ka jinglong rangbah jong u briew ha khmat u Blei.

Ha u Langdoh- u Sohblei uba bat ïa ka Niam ka Rukom, ki Riti ki Dustur ha ka Niam u Longshwa-manshwa, ha u nongshat nongkheiñ lane u Kñi Rangbah (Kñi waheh) la ong ba haba ki leh niam leh rukom khlem ka Jaiñspong, ki sngewlymboit, ki sngewlymbiang, ki sngew ba kim don kata ka bor ne iktiar ban ting ban khot ïa u Blei lane ki sngew ba kim dei kiba la jied napdeng kiba bun ban mihkhmat ha ka ban ïakren na ka bynta ka jingdonkam uba bun uba lang. Ki Nongshat-Nongkheiñ bad ki Nongkñia Nongkhriam haba ïathuh ha une u Nongthoh la ong “KA JAINSPONG KA PYNI IA KA BOR BAD KA IKTIAR”. Shisien ong ka Jaiñspong ka pyni ïa ka bor bad ka iktiar ba la pynkup ïa uno uno u briew kum u Nongmihkhmat jong ki ban long u Nongïasaid, u Nongïathew, u Nongkyrpad, u Nongkyrpon, u Nongsaiñdur, u Nongwadlad-wadlynti bad u Ksiang Nongïasaid lyngba ka Shat-ka kheiñ, ka kñia ka khriam jong u na ka bynta uba bun uba lang. Kumba la ïathuh da ki Nongshat-Nongkheiñ bad Nongkñia Nongkhriam jong ka thaiñ Labang-Nongphyllut ha une u Nongthoh la ong ba khlem ka Jaiñspong ha ka kñia ka khriam, ha ka shat ha ka khein kim nud wat ban pan ïa ka dak ka shin na u Blei ka Blei bad bunsien kam kup hi ruh ka wad-daw wad lynti, ka pandak ka panshin ha kata ka kñia ka khriam bad ka shat ka khein jong ki.

Ïa ka jingkhraw-maiñ bad jingdon iktiar jong ka Jaiñspong lah ruh ban ïohi na ka jingwan u Kñi-Rangbah (U Kñi-Waheh) haba don kano kano ka jingwan sneng wan kraw ïala ki Para ki Pyrsa khamtam haba ïadei bad ki kam mynsiem lane ha ka kam kaba ïadei bad U Blei. U Kñi Rangbah lane u Kñi Waheh um ju wan sneng khlem da phong Jaiñspong. Katba lah ban ïohi ka don ka jingïapher kaba-khraw haba u Kñi Rangbah (Kñi-Waheh) u wan jngoh ïala ki Para ki Pyrsa da kaba phong Jaiñspong bad khlem ka phong Jaiñspong.

Khlem ka Jaiñspong, u Kñi Rangbah lane u Ma u Woh haba wan ha ïing ha sem ka shu-long tang kum ka jingwan-jngoh tang ban tip ïa ka shait ïa ka nang ka jingwan tang ban shu pynithuh ïalade ba u dei u Kñi, u Ma- u Woh jong ki, pynban haba u wan pat da ka Jaiñspong um shym wan tang ban kylli ïa ka shait ïa ka nang, hynrei kum u briew uba don ka bor bad ka iktiar ban sneng ban kraw ban kyntu ban kynpham bad ban sngew ban sngap ïa ka ud ka nam jong ki. Ha ka juh ka por kum u briew uba don ka bor bad ka iktiar, lah ruh ban iohi kitai ki Para ki Pyrsa sor-sor ha tyndong skhor jong u ki ud ki nam ïala ki jong ki lait ki let ki tam ki duna jong ki. Kum u briew uba don ka bor bad ka iktiar u duwai u phirat, u duwai panmap ryngkat bad ka sneng ka kraw bad kum ka dak kaba paw ba ki Para ki Pyrsa ki la panmap ïala ki jong ki lait ki let, ki tam ki duna, u Kñi Rangbah (Kñi Waheh) u buh ka sngi ka nong ban pynieng da ka kñia ka khriam kum ka jingpynbiang ïa ka hok U Blei.

Ïa ka jingkhraw maiñ jong ka Jaiñspong lah ruh ban ïohi wat ha ka kam synshar khadar. Ha Elaka Labang-Nongphyllut, haba u Doloi lane u Pator ne ki Tymmen ki San jong ka Elaka ki wan sha ki khun ki hajar ka Elaka khlem ka Jaiñspong, ka jingburom na ki khun ki hajar ka Elaka ka shong-kynrong bad ki briew kim da niewkor eh ba ki long kum ki Nongbishar lane kum ki Khlieh jong ka Elaka, pynban haba ki wan bad ka phong Jaiñspong katno ka long kaba ikhia-thew ha kaba ki khun ki hajar ka Elaka ki wan ban aikhublei bad dem burom hakhmat jong ki. Ha ki briew kiba dang bat pyrkhing hi triang ïa ka riti ka dustur kaba la saiñdur da ki longshwa manshwa, kata kum u Doloi, u Pator, u Kni Rangbah jong ka kur ka jait, u Langdoh, u Ksohblai (Sohblei) kim ju wan sha kano kano ka jingleh niam leh rukom jong ka Raij ne ka Elaka lane ka kñia-kur jong ka kur ka jait khlem ka Jaiñspong, lait satang ha ka khep kaba kumno re kaba ki shu jia ryngkhat ba wan mih ne wan jngohkai. U Langdoh u Sohblei uba dei ban pyndep ïa ka kñia ka khriam ha man la ka jinglehniam une kynjreng ka Phali ka Jaiñspong.

Ha ka jingïohi kaba tang katto katne lah ban ong ba ka Phali-ka Jaiñspong kam da thew eh ba ka dei kawei na ki bynta jong ka riam ka beit kaba pynphuh pynphieng ïa ka maiñ jong u briew, hynrei ka thew ïa ka jingkhraw ka bor bad ka iktiar jong u briew uba phong ïa ka, khamtam ha kaba pyndep ïa ka kam niam kam rukom, ka kam kaba ïadei bad U Blei. Ha ki briew kiba dangbat skhem ïa ka riti ka dustur jong ki longshwa manshwa jong ka jaitbynriew U Hynñiewtrep U Hynñiewskum, khamtam kito kiba bat ïa ka kam Langdoh kam Sohblei ka Jaiñspong ka long kaba donkam.

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *