
Ka sorkar lyngba ka PRIME Rural bad ka Meghalaya Basin Management Agency ka la plie paidbah ia ka RURALPRENEUR ’25 mynta ka sngi ha State Central Library, Shillong. Kane ka jingïalang kaba ar sngi, kaba la pynlong naduh ka 19–20 tarik Nailar 2025, ia kaba la wan ban plie da u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma.
Kane ka Rural Preneur ka pynïasoh lang ïa ki nongseng kam na nongkyndong, ki jaka treikam ba ïatreilang bad ki riew shemphang ha ka kam karkhana ban rakhe ïa ka jingroi jong ka jingseng kam ha nongkyndong bad ban pynkhlain ïa ka rukom seng kam seng jam ha jylla Meghalaya.
Na ka liang u Myntri Rangbah haba ai jingkren ha kane ka sngi, u la kren halor ka jingïaid lynti jong ka jylla ha ka kam seng kam seng jam ha kine ki hynriew snem ba la dep. U la pynkynmaw kumno, ha u snem 2018, ka sorkar ka la sdang da kaba ai ₹1 lak man la u bnai ban ithuh bad pynshlur ïa ki nongseng kam seng jam kiba dang khie dang san.
U la bynrap “Na kata ka jingsdang kaba rit, suki suki ngi la sdang ban pyrkhat kumno ban ai jingkyrshan kaba kham jylliew. Ka bynta kaba kongsan tam jong kane ka jingleit ka long ban thaw ïa ka kolshor jong ka jingseng kam seng jam – ka kolshor ban shim ïa ki jingma kiba la kheiñ sting, ban peit ïa ki jingeh bad ban ïohi ïa ki lad ki lynti, ban ym shaniah tang ha ki kam sorkar kiba donkam ban sdang ïa ka kam lajong.
U la kren shai shaphang ki jingeh jong u hi kum u nongseng kam seng jam ha ki snem 1990 ba la dep, ha kaba ki rukom kyrshan na ka bynta ka kam khaii ha Meghalaya ki la jan duh noh.
“Shuh shuh u la bynrap “Wat tang ka ktien ai mynsiem kan jin da la mut shibun eh – hynrei kam shym la don hangta, namar ki briew kim shym la tip bha ïa ka kam seng kam seng jam. Kine ki jingïakynduh ki la pynwan dur ïa ki polisi kiba nga shna mynta. Nga tip ïa ki jingeh ba ki nongseng kam seng jam ki ïakynduh, bad nga tip kumno wat ka jingkyrshan kaba rit ka lah ban pynkylla hapdeng ka jingailad bad ka jingbat sa shisngi,” u la ïasam.
Haba pynpaw ïa ka jingkular jong ka sorkar kaba dang ïaid shakhmat, u la kdew ba palat ₹1,700 klur la bei tyngka ha ki nongseng kam seng jam lyngba ki prokram kum ka PRIME, PRIME Rural , PRIME Collectives, CM Elevate, bad ki jingthmu bapher bapher ban ai jingtbit. U la ban jur ba kam dei tang ka jingai pisa hynrei ka dei ruh ka jingtei ïa ki ecosystem, ka jingpynïasoh ïa ki nongseng kam sha ki iew ki hat, bad ka jingai jingmut.
“Ngi dang peit ruh kumno ki kynhun ïarap ïalade bad ki prokram ai jingtbit ki lah ban long ki lynti sha ka jingseng kam seng jam. Ki SHG kiba ju pynïaid ïa ka pisa kaba ₹30 klur shwa u snem 2018 mynta ki la ïoh palat ₹1,000 klur kum ka jingkyrshan, u la bynrap.
U Myntri rangbah u la kyntu ia ki nongseng kam seng jam ba kin iaishah wat hapdeng ki jingeh.
“Bun ki nongseng kam seng jam ki pulom ym namar ba ki jingmut jong ki, ki long kiba sniew, hynrei namar ba ki sangeh noh ban pyrshang. Lada phi ngeit ha ka jingmut jong phi, to nang iaid shakhmat. Ngin ieng ryngkat bad phi,” u la ong, katba u la ban jur ruh ia ka jingdonkam jong ka jingkyrshan jong ka imlang sahlang.
U la khot ia ki jaka pule, ki skul, ki kompeni, bad wat ki tnad sorkar ban kyntiew ia ki nongseng kam seng jam trai ri da kaba thied ia ki mar jong ki.
“U la pynthikna ba wat ki hampers, jingai sngewbha Khristmas kiba nga phah sha u Myntri Rangbahduh bad kiwei kiwei ki nongïalam ki dei kiba la shna pura na ki mar jong ki nongseng kam seng jam trai ri, ryngkat bad ki khana jong ki,” u la pynskhem.
U Myntri Rangbah ka Jylla ula ïaroh ruh ïa ki jingïatreilang bad ka SELCO Foundation, kaba la ïarap ban ai bor ïa ki jaka sumar nongkyndong da ka bor sngi, ban pynim ïa ki jingim bad ban pynbha ïa ki jingshakri.




