U MDC ka 13-Saphai Sahsniang Constituency ma Rikut Parien haba wanrah ïaka jingïatai (Motion) hapoh ka Dorbar Mang Tyngka jong ka Jaiñtia Hills Autonomous District Council (JHADC) Jowai kaba la long mynta ka sngi Thohdieng 20 tarik halor ka jingdonkam ban ‘ïada bad pynkhlaiñ ïaka kolshor bad ka jinglong kyrpang ka Jaidbynriew Jaiñtia’.

Haba pynsngew ïa kane ka Motion ula ong baka jylla Meghalaya ka don lai tylli ki jaitbynriew ba kyrpang kata Khasi, Jaiñtia bad Garo. Napdeng kine ka Jaiñtia ka long kaba rit paid haba ïa nujor, Khnang ban kan yn shah ktah ha kiwei pat ki jaitbynriew, ula kyntu ïa ka Council ba kan shim ka jingkitkhlieh ban pynneh pynsah ïa ka riti ka dustur kiba don hapoh ka Ri-Lum Jaiñtia.

Utei u MDC ula kren ïa ki lai tylli ki kyntien kiba don ïa u dak (K) kata ka ‘Ktien’, ka ‘Khyndew’ bad ka ‘Kur’, u ong ïaka Ktien (Pnar) lah ban pyndonkam ïaka wat hapoh ka ïing Dorbar jong ka Council, hynrei ïa ki jingthoh pat la hap ban pyndonkam daka ktien English.

Ha kaba ïadei bad ka kyndew ka shyiap ula kyntu ïa ka Council ba kan thaw ïa ki kyndon aiñ kiba skhem khnang ba ka jaitbynriew kan sngewtrai ïa ka khyndew ka shyiap.

Katba ïa ka kyntien ‘Kur’ naduh ki por mynshwa la Kheiñ ïa ka jaitbynriew kaba tip briew tip blei, kumta la donkam ban pynkhlaiñ ïa ka rukom shongkha shongman.

U MDC ma J. Pohtam haba kyrshan ïa kane ka Motion ula kyntu ïa Council ban kan ithuh noh ïa ka Riti ka Dustur, namar ïa ngi la tip ka jaitbynriew kaba kamai ïa ka hok, kaba tip briew tip blei bad kaba tip kur tip kha. Ula pynsngew kine baroh mynta kila sdang ban synjor noh da ka jingwan thombor jong kiwei pat ki jaitbynriew kiba nabar.

Haka juh ka por ula pyntip la dei ba pynkhie im ïa ka jingshad ‘Rong Khla’ bad ka Shad ‘Rong Kusi’ hapoh ki thaiñ war Jaiñtia bad ban pynlong ïa ka jingwad bniah (research) ïa kine ki jingshad tynrai bad ban mang pisa kyrpang ïa ki.

U MDC ma Gresentus Susngi ula kyrshan da kaba ong ka jaitbynriew Jaiñtia ka dang don tang 3 lak tam ki nongshong shnong, kumta ka donkam bha ban tip kumno ban pynrkhing ïa ka jingshong kha shongman pyrshah ïa ki bar jylla.

Na ka liang u Dy. CEM ka JHADC ma Lasky Rymbai haba ai jingpynshai ula ong ban pynkhlaiñ ïa ka jaitbynriew (Jaiñtia) katkum ka kyrnit kaba 6 jong ka para ba 20 la pynkhamti bad ithuh ïa ka jaitbynriew hapoh ka jylla.

Ula pynsngew ruh ka EC kala dep thaw ïaka tnad Art & Culture 2017 na ka bynta ban pynkhlaiñ ïaka riti Dustur da kaba thaw ïa ki lad ki lynti kiba donkam. Ïaka Jaiñtia Phonetic Alphabet la dep ban pass naduh u snem 2022 kaba sah ka long ban ap ïa ka jingmynjur na ka sorkar ban pyntrei kam noh ha ki skum DCLP skul. Shuh shuh ula pynsngew ba ka Council kala dep ban ithuh ïaki jait ‘Kur’ hapoh ka Ri-Lum Jaiñtia haka Phase ba nyngkong bad yn bteng ban leh sa ka Phase kaba ar.

Ha u snem 2015 ka Council kala dep ban pass ïaka aiñ kaba ïadei bad ki Waheh Shnong bad ki Dolloi da kaba pyntip baka don ka Customary Committee kaba peit ïa ka Riti ka Dustur.

Katba na ka liang u CEM ula kyntu ïa baroh ki para MDC hapoh ka JHADC ba kin long kiba ïatreilang halor kumno ban pynneh pynsah ïa ka jinglong kyrpang jong ka Riti ka Dustur jong ka jaitbynriew Ri-Lum Jaiñtia.

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *