
Hynnin ka sngi (15/5/2026), ki nongshong shnong jong ka shnong Daistong, East Jiantia Hills District, ha ryngkat ka jingsynran lang u ma Reachingson Siangshai, ki la ïa kynduh ïa u Deputy Commissioner jong ka East Jaiñtia Hills District, u Manish Kumar, IAS, ban pyrshah ïa ka jingthmu ban tih mawshun ha Lumsyrman, kumjuh ia ka jingpynsngew paidbah kaba la buh ban pynlong ha ka 22 tarik mynta u bnai.
Hadien ba la aiti ia ka memorandum, ki nongshong shnong ka Daistong ki la iathuh ha ki lad pathai khubor ba ka jingpynsngew paidbah kaba la buh ban long ha ka 22 tarik Jymmang ka long kaba beaiñ. Ki la ong ba u Lum Syrman u ai jingmyntoi ia ki trai shnong bad ba ka jingthmu ban tih mawshun kumba 217 hectare kan ktah ia ka kamai kajih jong ki.
Ki nongshong shnong ki pyrshah jur ia ka jingpynsngew paidbah kaba la buh ban pynlong ha ka 22 tarik mynta u bnai namar ba kim shym la ai jingmynjur ia ka kompeni ban khlong ia u mawshun na katei ka jaka. Ki la ong ruh ba bun ki nongshong shnong jong ka Elaka Nongkhlieh bad ki trai jaka kim tip satia ïa ka jingleh jong ka MSPCB. Ki la kynnoh ba ka Shree Cement ka la pyndonkam da ka bor pyrshah ia ki nongshong shnong bad ki la kam ba katei ka kompeni kam kheiñ snep ia ka shnong.
Naduh ka jingbishar paidbah kaba nyngkong ki nongshong shnong ki la pyrshah, bad ki thmu ban pyrshah ia ka jingbishar ban wan ruh kumjuh. Ki la ong ba ka Lum Syrman ka dei ka jaka rep bad ka kynthup ia ki krem, ki dieng kiba heh, ki doh-um, bad ki tyllong um; ka jingtih mawshun kan pynjot ia kine bad kan pynkut noh ia ka jingrep jong ki namar ba ka um kaba khuid kan duh noh.
Kiwei pat ki nongshong shnong ki la iathuh ba u Lum Syrman u don marjan bha bad ka shnong Daistong bad la pyndonkam ia u ha ka rep ka riang naduh ki pateng barim. Ki la ong ba ki sngew lyngngoh ba ki dkhot Elaka bad ki dkhot EC ki ai NOC ia ka Shree Cement. Ha ka shnong Shnongrim palat 200 tylli ki longïing ki rep ha u Lum Syrman. Ki la kynnoh ba u Dolloi ka Elaka Nongkhlieh u leh shilliang khmat ïa ki katto katne ngut ki nongshong shnong.
Ka khyndew ha Lum Syrman ka long kaba seisoh bha, bad ia u kba na Elaka Nongkhlieh la kheiñ kum uwei na kiba bha tam ha Jaintia Hills. Ki la maham ba ka jingtih mawshun kan ktah ia ki shnong ba marjan; kumba 80–90% ki briew ha Elaka Nongkhlieh ki shaniah ha ka rep ka riang. Ki krem kiba iasnoh bad u Lum Syrman ki kynthup ia ka krem Noh Luja, krem Ksar, bad krem Wah Range. Ki la kyntu ia ki bor ba dei peit ban sangeh noh ia katei ka jingpynsngew paidbah. Ki la kynnoh ruh ba ha ka jingbishar kaba la dep ki shynrang kiba deng mask ki la khanglad ia ki briew ban rung; ha kane ka kynti ki la dawa ban ioh rung laitluid khnang ba kin lah ban pynskhem ia la ka jong ka hok.
U nongïakhih ïa ka imlang sahlang u Bah Reachingson Siangshai u la ïathuh ba ki la aiti ïa ki shithi sha ka MSPCB, Myntri Rangbah ka Jylla, SEIAA, bad kiwei kiwei. Ha katei ka sngi ki la aiti ia ka shithi sha u Deputy Commissioner ban pynsangeh noh ia katei ka jingpynsngew paidbah. U Deputy Commissioner u la pynthikna ia ki ba un shim ia ka jingkitkhlieh. Namar ba katei ka memorandum ka jrong haduh 30 sla, u la pan por ban bishar bniah bad ong ba un leh mynta ka sngi kumta ka MSPCB kan shim khia bha ia katei ka kam. U Siangshai u la ong ba lada ki bor ba dei peit kim leh ei ei kin sa shim da kiwei pat ki lad ki lynti.
U la ong ba ka jingjia kaba kham mynshwa bad ki shynrang kiba deng mask ka don mynta hakhmat ka Meghalaya Human Rights Commission; ki la don 2–3 tylli ki jingbishar haduh mynta bad ki dang ap ia ka hukum kaba thymmai. Lada khanglad biang ia ki briew ban rung sha ka jingbishar paidbah kin pan jingiarap na ki bor ba dei peit na ka bynta ban ioh ia ka hok. U Siangshai da bynrap ba bun na ki sengbhalang bad ki nongiasaid aiñ ki pyrshah ia kane ka public hearing, bad lada ki paidbah ki iatylli ki lah ban pynsangeh ia ki bor ba halor ban pyndam ia kane ka public hearing.
