
Ka Jaiñtia National Council (JNC) Central Executive Committee, mynta ka sngi Thodieng 24.04.2026, hapoh ka jingialam u President bah Sambormi Lyngdoh ryngkat u General Secretary bah Wanshwa Suting bad u bah Mebanteilang Sukhlain Information Secretary JNC haka jingshah khot jong ka seng naka Commission of Inquiry bala khlieh da u Retired Justice RS Chauhan (Chairman) naka bynta ban ia kren phylliew jingmut halor ka jingeh iaka Ri lum Jaiñtia na ka daw jong ka jingshah khang tih Dewiong.
Ka seng haba iakren bad ka Commission bad haba la kylli iaka seng ba balei ym lah ban pdiang iaka MMDR Act, ka seng kala pynpaw ba “ia mynta hi kaba eh bha ia ngi ka long ba ngim lah ban pdiang iaki kyndon MMDR Act, namar ba kam iahap ei ei ruh bad ka rukom long rukom man jong ka khyndew ka jaka jong ngi hapoh Jaiñtia, namar ban hap khlong shwa iaka khyndew kaba heh haduh 100 Hectare, hadien kata yn ioh tih ia u Dewiong uba rit, kan wanrah ka jingeh kaba khraw iaka mariang bad yn sa kylla duriaw ruh naka khyndew kaba heh.
Kaba ar ngi lah phah ruh ka suggestion shaka commission ba dei ban pyllait noh iangi naka MMDR act, namar lada ym pyllait iangi naka ngin nym lah ban bteng iaka kam tih Dewiong hapoh Jaiñtia.
Nangta ka Commission kala kylli ruh iangi ba kiei ki lad ki lynti kiba ngi dei ban wad ha kaba iadei bad ka iohkam nalor ka kam dewiong hapoh Jaiñtia Hills, te ngi na ka liang ka seng ngi lah pynpaw ha khmat ka Commission ba kawei naki lad kaba ka seng kala buh hapoh ka “Save Jaiñtia Mission” kata ba ka sorkar ka dei ban wanrah iaka polisi haki tnad private sector, khamtam sha ki kharkhana pynmih dewbilat (cement plants) da kaba ai kam iaki trai ri, hynrei kaba sngewsih pat ba ha kine ki kharkhana phraphew percent (80%), ki dei kiba nabar bad tang 15 percent kiba dei ki trai ri, kata ruh tip ioh ne ym ioh, te lada ka sorkar ka lah ban wanrah ia kum kine ki poilisi kan sa plie lad iaka ioh kam ioh jam hapoh ki District”.
“Ngi lah ai jingmut ruh iaka commission baka sorkar kadei ban wanrah iaki Institute , ki Skill Development, ki ban hikai iaki khynnah samla ba kumno ban ioh kam ioh jam ha kine ki factories ne ki company.
Ngi lah iakren ruh ba kumno ban kyntiew iaka kam rep kam riang, namar mynta hi ki don tang kine ki cement factory bad ki Coke factory kiba pynjakhlia iaka mariang kiba pynjot ruh iaka mariang. Hynrei ngi donkam ruh iaki kynja factory kum jong u soh Niamtra uba lah pynmih bun hapoh Jaiñtia, naka bynta ban shna umsoh khnang ba une u mar rep jong ngi un iaid, kane ngi lah pynsngew khnang baka commission kan wanrah sha ka sorkar.
Te ha kaba kut hi ka commission kala ai ia ngi iaki 7, 8 tylli ki points khnang ba ngin ai daka jingthoh sha ka halor kine ki jingai jingmut jong ngi khnang ba ki jingai jingmut jong ngi kin long official, pynkut u President ka JNC bah Sambor Lyngdoh”.
