Ka Jaiñtia National Council (JNC), Central Executive Committee, hapoh ka jingialam u President u bah Sambormi Lyngdoh, mynta ka sngi 01.05.2026, ka Council ka la leit ban ujor sha ka Meghalaya State Pollution Control Board (MSPCB), ha kaba iadei bad ka public hearing jong ka Shree Cement Ltd, ha Elaka Nongkhlieh ka ban long haka 22 tarik u May 2026.

            Haba iakren bad u Member Secretary ka MSPCB, ka seng kala wanrah ia shibun ki mat baka Shree Cement ka la pynkhein hapoh ka report EIA jong ka.

            U bah Lyngdoh President ka JNC, haba kren sha ki lad pathai khubor ula ong ba, kawei “ngi kwah ban pynpaw hangne ba ngim khlem wan hangne ​​ban pyrshah ia ka roi ka par hynrei namar ka jingpynkhein iaki aiñ kiba long kumne haruh.

            Nyngkong, kane ka projek kam dei satia hapoh ka jingpeit ka jylla, katkum ka EIA Notification 2006, kano kano ka jingaiwai tih Mawshun kaba heh palat ia ka 50 Hectare, ka dei ka projek kaba dei ban leh ha ka Category A, kaba hap hapoh ka jingpeit bniah jong ka sorkar pdeng lyngba ka MoEF & CC. Ka par mawshun jong ka Shree Cement ka long 217 hectare, palat ia ka saw shah. Ka SEIAA, Meghalaya kam don bor ne ka aiñ ban ai ia ka ToR na ka bynta kane ka projek. Kawei pa kawei ka kam kaba don shapoh jong kata ka ToR ka long kaba be-ain, kynthup ïa kane ka jingbishar paidbah (Public Hearing), ka long kaba khlem jingmut ha khmat ka aiñ. Hynrei haba iakynduh bad u MS ka MSPCB ula pyntip ba ia kane ka mat ka sorkar India ka la dep ban Amended iaka EIA kata naka 50 Hectar sha ka 250 hynrei ia u Major Mineral pat dei ban bud katkum ka General Condition jong ka Terms of Reference.

            Kaba ar, ia kane ka EIA la shna kyrpang naka bynta ka  projek ha Gujarat. Ka sla (1) jong ka Preamble jong ka EIA hi ka ong, ha ki kyntien jong u nongai jingmut hi, “Ka jingthmu ba kongsan jong kane ka kaiphod EIA ka long ban pan jingbit shwa na ka bynta ka mariang na ka bor peit bniah ia ka jingktah ia ka mariang jong ka jylla Gujarat.” Kaba mut ba kane ka EIA kam dei naka bynta ka Meghalaya. Te balei pat la tyrwa ban pynlong Public Hearing ha Meghalaya?.

            Kaba lai,  ka Shree Cement ka la ai ia kane ka EIA khlem ka Mining Plan ba la mynjur da ka Indian Bureau of Mines, kane lah iathuh hi katkum ka EIA jong ki, te ka par Mawshun hi kaba khlem don ka Mining Plan kam lah ban iaid sha khmat katkum ki kyndon jong ka aiñ.

            Kaba saw, iaka Saipung Reserve Fores,t lah iohi shai baka shong tang kumba 4.26 km na kane ka projek, katkum ka EIA, katkum ka EIA notification 2006 ka ong ba hapoh 5 km ka jingjngai ka hap beit hapoh ka category A, hynrei ka EIA pat ka kam ba ka hap Category B.

            Kaba san, ka DMP (Disaster Management Plan) jong kane ka par Mawshun ka long kaba khlem nongrim, namar ki ai iaka Seismic safety zone ne ka jingiada naka jingkhih jumai naka zone kaba ka sorkar India ka la dep ban weng ha u bnai March 2026. katkum ka report ka Shree Cement ka la ai ia kane ka EIA ha ka 7 tarik u April 2026 — 35 sngi hadien ka jingweng katkum naka Gazette jong ka Ri India. Kaba mut kin tei ia ka plan jingiada ia ka khyndew jong ngi halor ka aiñ kaba la iap.

            Bad don ruh kiwei pat ki mat baka Shree Cement kala pynkhein, hynrei ki tnad sorkar pat kum ka SEIAA, MSPCB ki lah iaid shakhmat wat ban pynlong Public Hearing khlem da examine iaki kot ki sla bad ki kyndon ba dei ban leh.

            Dang ha kine ki sngi “ngi iohi baka sorkar lyngba ka tnad pulit ki lah trei shitom ban peitngor iaka jingtah iit iong ki kali bad kiwei kiwei ki jingpynkheiñ, hynrei ka jingkylli ka long ba hato iaka Shree Cement pat ki ialeh kumno. Kat kane ka jingpynkhein aiñ, kane ka jingkylli ruh kan leit sha u myntri Rangbah uba bat iaka tnad Forest bad Mining, hato un leh aiu halor kane.

            Ka seng ka phah ruh ka kyrwoh sha ki nongshong shnong ka Elaka Nongkhlieh, kiba dei ruh ki trai jaka, kynmaw ba kane ka company haba ka wan ban thied jaka ban leh ia kam Mining, ka thied ym naka bynta ka jaka hynrei naka bynta uto u marpoh khyndew uba don hangto, wat shah pynbeit bad shah ialam bakla ba ka khyndew kam shong dor ba dei sha ki thaiñ nongkyndong, hynrei pyrkhat ia uto u mar uba shong dor daki phew klur.

            Ka khubor kaba shai ka dei “Wat die tad dor iaka jaka jong phi”. Ka jingthied jaka ki company ka long tang kumba thied jhur, wat tang ban thied jaka shna iing ruh mynta daki hajar haka shi square feet, te kat iaka jaka kaba heh haduh 217 Hektar pat? Wat kmen iaka jingiohnong kaba shipor, hynrei to ngin tip ban ri ban sumar iaka jaka jong ngi da kaba pyrkhat jngai ruh naka bynta ka lawei.

            “Ngi kyntu jur iaka sorkar ba kan leh eiei halor kane, ban kumjuh ruh ia u Myntri Rangbah ba un pynshai shaki paidbah halor kitei ki mat ba ka seng ka lah dep ban ai, bad ngi buh ruh ka jingkylli kaba khraw ba kumno kata ka jingai jingbit jong ka State Environment Appraisal Committee jong ka sorkar Gujarat kalah ban treikam hapoh ka jylla Meghalaya ka jong ngi”?

By yutip

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *