– Ka jingdon ki khlaw ka pynlong ia ka nongbah Jowai ban don haduh 524 tylli ki tyllong um –
– La pynlong ia ka jingthung dieng ha ka jaka ka Kur Soo Kpoh ha ka sngi rakhe World Environment Day ha Jowai –

Ka ophis Divisional Soil & Water Conservation Department, Jowai Territorial Division, Jowai ha ka jingiatrei lang bad ka Kur Soo Kpoh Khad-ar Wyrnai, Jowai kila rakhe ia ka World Environment Day ha ka 19/06/2026 halor ka phang “Inspired by Nature. For Climate. For our Future”, ha District Libraty Auditorium, Mynthong, Jowai. Ha kaba u bah L. Shabong, uba dei u Director ka Soil & Water Conservation, Meghalaya Shillong u la long u kongsan.
Haba ai jingkren u bah Shabong ula pynkynmaw ia ka jingdonkam ba kyrkieh kumno ban nang ban kynshew ia ka um bad ban pynneh pynsah ia ki tyllong um hapoh ka jylla. U ong ba ka jylla Meghalaya ka ioh um lyngba u slap la kumno kumno 63.2 billion cubic meters ha ka shisnem, hynrei la katta ruh ka jingdon jong ki um shapoh khyndew ka long tang 1.86 billion cubic meters, namar kaba bun ka bynta jong ka um ka tuid noh bad kam neh sah hajuh.
U bah Shabong u la kdew ba kumba 30 percent jong ka um hapoh ka jylla ka duh noh lyngba ka jingkylla jynhaw (evaporation), katba kiwei pat ki bynta jong ka um kila shu tuid noh namar ka jingbym don ki bynta kiba lah ban bat sah ia ka. Ka jingiohlad jong ka um ban tuid sha ki bynta ba sharum ym tang ba ka pynduna ia ka um hynrei ka kit lang ruh wat ia ka khyndew sha ki pyntha jong ka ri Bangladesh.
Kumta ban ioh pynneh pynsah ia ka um, khamtam na ka um slap ka sorkar jylla ka la ioh ia ka jingbei pisa na ka Asian Development Bank (ADB) na ka bynta ban shna ia ki jaka pyllang um kiba rit ha kylleng ki bynta jong ka jylla. Hapoh kane ka jingshimkhia ka sorkar la thmu ban shna haduh 533 tylli ki jaka pyllang um kiba lah ban bat sah ia ka um haduh 15 million cubic meter. Kumta u bah Shabong ula khot ia ki nongshong shnong ban iashim bynta ha kaba pynneh pynsah ia ka um na ka bynta ka pateng ban sa wan.
La ioh ruh ia ka jingkren halor ka phang “Inspired by Nature. For Climate. For our Future” da u ma T. War uba dei u Divisional Soil & Water Conservation Officer, Jowai Territorial Division. U ma War ula pynpaw halor ka jinglong jingman jong ka wah Myntdu kaba la shah pynjaboh ha kine ki por ba mynta, kumta u khot u wer ia ki nongshong ban iashim bynta lang ban iada ia ka wah Myntdu.
U ma War u la ong ba katkum ka jinglap lyngba ka Geo-tag mapping survey la lap ba ka Jowai ka don 524 tylli ki tyllong um, na kine 120 tylli ki mih napoh ka khlaw ‘Khloo Langdoh’ bad khlaw ‘Mooliksoo’. U ma War u ong ba ka jingioh jong ka Jowai ia kine ki tyllong um ka dei na ka jingdon jong ki khlaw bad kine ki khlaw nalor ba ki bat sah ia ka um, ki iarap ruh ban kjit ia ka lyer kaba sniew bad pynmih ia ka lyer kaba khuid.
Kiwe de kiba la ai jingkren ha kane ka prokram ki kynthup ia u Dr. H.H. Mohrmen, u Dalloi ka Ealaka Jowai u P. Kynjing, President ka Kur Soo Kpoh Khad ar Wyrnai.
Hadien jong ka jingialang kala don ka jingiathung dieng ha ka jaka jong ka Kur Soo Kpoh Khadar Wyrnai kaba don ha Mynthong Jowai lyngba ka jingstad ‘Miyawaki Method of Afforestation’, ia kaba la iashim bynta da ki ophisar, ki dkhot jong ka kur Soo Kpoh bad kiwei.
U ma L Pohktai, Divisional Soil & Water Conservation Plantation Crop Division, Jowai, u la ai ia ki kyntien pdiang burom katba u ma S. Pariat, Assistant Soil & Water Conservation Officer Jowai Territorial Division u la ai ia ki kyntien ai khublei.




